نگاهی مختصر به نمایش کوارتت، نوشته و کار امیررضا کوهستانی

لطفاً به دوربین نگاه کنید!

در روزگار ِ قحطی تئاتر ، روزگاری که همه منتظرند تا از قلمرو شخم زده ی "تئاتر شهر" ، نمایش های تازه بروید ، تالار مولوی با نمایش "کوارتت" امیررضا کوهستانی روزهای پر شر و شوری را پشت سرگذاشت . تجربه ی تازه ی این کارگردان جوان شیرازی که با نمایش های کمتر از انگشتان یک دست اش به مارکوپولوی تئاتر ایران بدل شده و پرچم تئاتر کشورمان را تا به امروز در سرزمین های بی شماری به اهتزاز درآورده است همچون آثار قبلی اش یک نقطه ی درخشان دارد و آن هم ایده ی خلاقانه ای است که بیش از هر عنصر دیگری کلیت اجرا را به دوش می کشد. تعاملی که "کوهستانی" میان رسانه ی فیلم و تئاتر در اجرایش ایجاد می کند و از طریق آن الگوی روایی خود را مبتنی بر رفت و برگشت میان تصویر دوبعدی حک شده بر صفحه ی تلویزیون و حضور حقیقی بازیگران در صحنه سامان می دهد بیش از هر چیز تئاتر را به عنوان ابزاری در جهت رمزگشایی از حضور صحنه ای بازیگران مورد توجه قرار داده است . کوهستانی تلاش می کند تجربه ی تماشای مستندی تلویزیونی و یا سینمایی را به شکل زنده برای تماشاگران اش بازآفرینی کند . گویی تماشاگران این نمایش ناظران زنده ی اعترافات دو قاتل و دو اولیای دم  هستند. چهار نفری که قرار است به شکلی باورپذیر و مستندنما ، ما را از طریق حضور واقعی و تصویری به جهان خویش ببرند . از این رو دور شدن از هرگونه اغراق در بازی و رسیدن به نوعی بازی فاقد اکسپرسیون در چنین فضایی اصلی مهم برشمرده می شود . رویکردی که همچون ریسمانی نامرئی روحیه ی بازیگری در تمامی آثار نمایشی کوهستانی را نیز می سازد. آن نیروی جادویی که  نمایش "رقص روی لیوان ها " را به تجربه ای تکرار ناپذیر در تئاتر ما بدل کرد نوع برخورد اثر با مقوله ی بازیگری بود . بازی هایی مستند نما ، سرشار از مکث و سکوت های طبیعی که به دلیل نادیده گرفتن حضور تماشاگر تاثیری چشمگیرتر می یافت . روندی  که با اندکی افت در نمایش "تجربه های اخیر" جریان یافت و در نمایش " درمیان ابرها" رو به زوال نهاد. حالا در "کوارتت" نیز آنچه که این مسیر را به بی راهه می کشاند بازی های اغراق شده ای است که تاثیر فضایی آثار کوهستانی را از بین می برد . "حسن معجونی" و "آتیلا پسیانی" بازیهایی اغراق شده از نقش هایشان به نمایش می گذارند که توجه چندانی به ماهیت تصویر ثبت شده شان در چارچوب دو بعدی تلویزیون ها ندارند . گویی بود و نبود دوربین یا تلویزیون در بازی آنها هیچ تاثیری ندارد ،  اما "باران کوثری " به دلیل سپردن امکانات بازی خویش به دریچه ی دوربین تصویربرداری مقابل اش ، آنگونه که بی واسطه و به دور از هرگونه اغراقی حضور تماشاگر در سالن را نادیده می گیرد و تنها به حضور بی جان دوربین تصویربرداری بها می دهد در این شکل اجرایی بسیار موفق و حتی قابل ستایش ظاهر می شود. تضاد موجود میان جنس بازی ها  در نمایش "کوارتت" ساختارهندسی اثر را بهم می ریزد و آن تاثیری که می توانست با بازی یکدست و آگاهانه ی تمامی بازیگران رخ دهد را زایل می کند . با این حال در برهوت تئاتر ما ، "کوارتت" دیدنی ترین نمایش روی صحنه رفته در سال جاری بوده است .